Κατά τη διάρκεια της ιστορίας του ως τρόφιμο, οι κύριες χρήσεις του μελιού είναι στο μαγείρεμα, το ψήσιμο, τα επιδόρπια, ως άλειμμα στο ψωμί, ως προσθήκη σε αφεψήματα όπως το τσάι.

Το μέλι είναι τρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας και μπορεί να ενταχθεί σε μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή. Έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση λόγω της περιεκτικότητάς του σε φαινολικά οξέα και φλαβονοειδή. Καθώς και αντιμικροβιακή δράση, αφού επιταχύνει την επούλωση των πληγών. Έχει χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων ή μετεγχειρητικά, όπως στην περίπτωση εγκαυμάτων. Καταπραΰνει το βήχα, βοηθά στη βελτίωση της χρόνιας βρογχίτιδας, της φαρυγγίτιδας και της λαρυγγίτιδας. Τονώνει το σώμα, βελτιώνει τη λειτουργία της καρδιάς, μειώνει το έλκος του στομάχου. Αντιμετωπίζει γενικά γαστρεντερικές παθήσεις, καούρες, δυσκοιλιότητα, καθώς και νευρική ανορεξία. Το μέλι συμβάλλει γενικά στην καλή λειτουργία του οργανισμού, όπως το αναπνευστικό σύστημα, το ανοσοποιητικό, το καρδιολογικό, το πεπτικό, το ουρολογικό, οι δερματικές παθήσεις, κ.λπ.

Το μέλι περιέχει περισσότερα από 180 πολύτιμα στοιχεία, όπως υδατάνθρακες-σάκχαρα, βιταμίνες, πρωτεΐνες, αμινοξέα, ένζυμα, μέταλλα- ιχνοστοιχεία και οργανικά οξέα.

Όλα τα είδη μελιού κρυσταλλώνονται, άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο, ενώ ορισμένα μπορεί να μην κρυσταλλώσουν ποτέ λόγω της σύνθεσής τους. Τα ανθόμελα (μέλια που προέρχονται από άνθη, ανοιχτόχρωμα) κρυσταλλώνουν πιο γρήγορα, λόγω της φυσικής περιεκτικότητάς τους σε γλυκόζη, ενώ τα είδη μελιού που προέρχονται από μελιτώματα (μελιτώματα που βρίσκονται σε κωνοφόρα δέντρα) πιο αργά ή ποτέ.

Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι όλα τα είδη μελιού είναι ευεργετικά για τον ανθρώπινο οργανισμό, εφόσον το μέλι παράγεται από τη μέλισσα, αυτό το θαυματουργό πλάσμα. Το είδος του μελιού που επιλέγουμε έχει να κάνει με τη γεύση που μας αρέσει, όπως κάποια ιχνοστοιχεία που μπορεί να περιέχει περισσότερο από μια άλλη ποικιλία.